على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1113

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تيز نظر . جلعبانة ( jeleb nat ) ا . ع . زن بسيار فرياد بيهده‌گوى بدخو . جلعبى ( jal ba ' ) مرد بد خوى بسيار شرير . و شتر دراز بسيار بىباك شتاب‌زده . و رجل جلعبى العين : مرد تيز نظر . جلعة ( jalaat ) ا . ع . جاى ظهور دندان از لب وقت خنديدن . جلعة ( jaleat ) ص . ع . مؤنث جلع زن فحاش بىشرم . و زن برهنه فرج . و زنى كه لبهايش به روى دندانهايش منضم نشود . جلعد ( jal'ad ) ا و ص . ع . درشت استوار يق ناقة جلعد اى شديدة . و خر كوتاه . و زن كلانسال . و ا خ . موضعى ببلاد قيس . جلعدة ( jal'adat ) م . ع . تيز گريختن . و جلعده : دراز افگند او را . جلعطيط ( jola'tit ) و ( jal'atit ) ا . ع . جغرات ستبر . جلعلع ( jala'la ' ) و ( jola'la ' ) و ( jolo'lo ' ) ا . ع . شتر تيز و سبك . و كفتار . و خارپشت . و خيز دوك و خبز دوك كه نصف آن حيوان و نصفش هنوز گل باشد . جلعلعة ( jala'laat ) و ( jola'laat ) ا . ع . خبز دوك و خبز دوك كه نصف آن حيوان و نصفش هنوز گل باشد . جلعم ( jal'am ) ص . ع . مرد بىشرم و فحاش . جلغ ( jalq ) م . ع . جلغ بعضهم بعضا بالسيف جلغا ( از باب فتح ) : گوشت بريد بعض ايشان مر بعض را بشمشير . جلغاء ( jalq ' ) ص . ع . ناب جلغاء : تاب افتاده . جلغوزه ( jalquze ) ا . پ . چيزى شبيه به پسته و از آن باريكتر و بتازى حب الصنوبر . و جلغورهء هندى : ميوهء جنگلى و تخم پياز . جلف ( jalf ) م . ع . رنديدن گل و جز آن . و بريدن و ربودن و بركندن و از بيخ بر آوردن . و جلفه : پوست باز كرد آن را . و جلفه بالسيف : زد او را بشمشير ( و الفعل من نصر ) . جلف ( jelf ) ا . ع . مرد درشت گول . ج : اجلاف . و خم و خم تهى و نصف زيرين خم شكسته . و آوند و ظرف و هرچه ميان تهى باشد از خنور . ج : جلوف . و خرما بنان نر . و نان خشك ستبر و نان بىنان خورش و كنارهء نان . و گوسپند كشيده پوست بريده سر و پا كه شكم وى كفانيده و تهى كرده باشند . و مشك بريده پا و سر و پوست باز كرده . و مرغى . جلف ( jelf ) ص . پ . سفيه بىباك و خود سر و سبكمايه . جلف ( jalaf ) م . ع . جلف الرجل جلفا و جلافة ( از باب سمع ) : درشت خوى و گول گرديد آن مرد . جلف ( jolof ) و ( jolf ) ع . ج . جليفة . جلفاط ( jelf t ) ا . ع . آنكه درزهاى كشتى نو را بخيوط و خرقه‌هاى قيرآلود بند كند . جلفاظ ( jelf z ) ا . ع . لغتى است در جلفاط . جلفة ( jalfat ) ا . ع . داغ بر ران شتر لغتى است در جرفة . جلفة ( jelfat ) ا . ع . نان پارهء خشك بىنان خورش . و پاره‌اى از هر چيزى . جلفة ( jelfat ) و ( jalfat ) ا . ع . از مبدء تراش قلم تا زبانهء آن . و قول عبد الحميد لسلم بن قتيبة : ان كنت تحب ان تجود خطك فاطل جلفتك و اسمنها و جرف قطتك و ايمنها قال ففعلت فجاد خطى . جلفة ( jolfat ) ا . ع . پارهء خراشيدهء از پوست . جلفة ( jalafat ) ا . ع . بزى كه مويش كوتاه و بىنفع باشد . جلفدة ( jalfadat ) ا . ع . غوغا و آواز غير سرود . جلفريز ( jalfariz ) ا . ع . زن گندهء پير و ترنجيدهء كار كن او العجوز التى فيها بقية . و گران و بلا . و ناقهء پير باركش و ناقهء درشت و استوار . جلفز ( jalfaz ) ا و ص . ع . سخت و استوار . و ناقة جلفز : ماده شتر درشت و استوار قوى . جلفطة ( jalfatat ) و جلفظة ( jalfazat ) م . ع . بند كردن درزهاى كشتى نو را بخيوط و خرقه‌هاى قيرآلود . جلفق ( jalfaq ) ا . ع . دار بزين ( لغة فى حلفق ) . جلق ( jalq ) ا . ع . آشتى - مولد - است . جلق ( jalq ) م . ع . جلق راسه جلقا ( از باب ضرب ) : سترد موى سر را . و جلق فمه : گشاد دندان را وقت خنديدن . و جلقت المراة عن متاعها و عن ثناياها اى كشفت . و جلقهم : انداخت ايشان را بمنجنيق . جلق ( jalq ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - استمنا و اخراج منى كردن باعانت دست . و جلق زدن : استمنا كردن . جلق ( jolq ) ا . پ . يك پارهء از بيست و پنج هزار و نهصد و بيست پارهء شباروزى در نزد جهودان چه ايشان هر ساعتى را بيك هزار و هشتاد پاره قسمت مىكنند و هر پاره را جلق مىگويند . جلق ( jelleq ) ا . ع . دانه‌اى در يمن مانند گندم . و ا خ . ناحيه‌اى باندلس . و كلمه‌اى كه بدان شتر نر را زجر كنند . جلق ( jelleq ) و ( jellaq ) ا . ع . دمشق و غوطهء دمشق . جلقة ( jalaqat ) ا . ع . ظهور دندان از